Zorgeloos leven, kan dat nog?

Zorgeloos leven, kan dat nog?

Bedreigingen, kansen, een uitdaging?

Door: Marika Smits I Okee, natuurlijk was het te heet voor mij. Anderen vonden het vooral een heel mooie zomer. Maar het waterpeil zakte, en dat was en is zorgelijk. Maar als we in zorgelijke gedachten blijven hangen, kwijnen we langzaam weg. Laten we er een uitdaging van maken om met elkaar het leven ook bij tegenslag de moeite waard te houden, genoeg om mentaal in balans te blijven.

Ik ben blij met september, blij met het licht dat langzaam herfstig wordt, blij met de frisheid, de witte wolken die door de blauwe lucht zeilen, en ook met de donkere lucht waaruit de regen soms fel neer gutst. Alles weer “normaal”. Er is een nieuw en fris seizoen vol kleine lichtpuntjes die zorgen voor blij makende mogelijkheden dicht bij huis  Hieronder wat recente mooie ervaringen die mij inspireren.

GOUDERDOM IN THEATER DE SPEELDOOS  “We zullen doorgaan…” zongen we mee met Kevin van den Berg en Manon Blauw. Dat was op woensdagmiddag 14 sept., tijdens het maandelijkse “ontmoetingstheater” voor senioren in De Speeldoos, georganiseerd door Gouderdom. Dit was de vierde ontmoetingsmiddag, en ik vond het echt een feestje. Kevin en Manon namen ons ongedwongen mee op reis door een flink repertoire van “gouwe ouwen”. Wie kon, zong mee, en ik vond het heerlijk. De meeste liedjes kende ik goed.  Frits Lambrechts, Boudewijn de Groot, Herman van Veen, Guus Meeuwis, en veel andere bekende Nederlandse zangers en liedjes passeerden de revue. 

Tegen het einde zong iedereen luidkeels de refreinen mee van Ramses Shaffy’s “We zullen doorgaan (tot we samen zijn)” en “Zing-vecht-huil-bid-lach-werk en bewonder (niet zonder ons)”.

We zongen allemaal eendrachtig mee, en daar gaat het om. Saamhorigheid, niet alleen als zangkoortje, maar ook in het dagelijks leven om samen, met elkaar, tegenslagen en tegenvallers het hoofd te bieden, en de lichtpuntjes te blijven zien. We besloten het zangfeestje met “Yesterday” van The Beatles. 

Na het zingen een drankje en een bitterballetje om na te praten. Dat lukte prima.

LICHTPUNTJES IN LOKAAL-O (Poorthuis): Ik heb de afgelopen tijd in Lokaal-O twee bijzondere bijeenkomsten bijgewoond. 

1  Lezing Hans Koot: “Hoezo oud?”

Op zondag 21 augustus nam Baarnaar Hans Koot (psycholoog) ons mee door het proces van ouder worden. Wat gebeurt er nu eigenlijk met ons lichaam en onze hersenen, met onze fysieke en psychische gezondheid? Wat verandert er en hoe komt dat? Hoe kunnen we zo goed en gezond mogelijk omgaan met die veranderingen? 

Ik vond de lezing helder en begrijpelijk. Aan de hand van Powerpoint-dia’s vertelde Hans ontspannen over wat ons allemaal boven het hoofd hangt, zonder er een drama van te maken. Steeds ouder worden we allemaal zolang we leven. 

Hans wees ons vooral ook op het belang van voldoende beweging, goede voeding en slaap. Maar ook op de noodzaak om onze denkgewoonten aan te passen en rekening te houden met individuele verschillen. Doe wat in je vermogen ligt, accepteer wat je niet kunt veranderen.

2  Een bijzondere film in Lokaal-O: Belfast

Ik had deze film gemist, en ontdekte tot mijn verrassing via de Nieuwsbrief van Lokaal-O dat daar de film woensdag 7 september zou worden vertoond. Wat een verrassing! Ik ben samen met een vriend gaan kijken. Ik heb een zwak voor Ierland, ook voor het Noorden. In de jaren 70 heb ik er drie zomers rondgefietst. 

De film speelt zich af in 1969 en gaat over een protestants gezin in Belfast dat leeft te midden van gewelddadige onlusten tussen protestanten en katholieken. Het is het aangrijpende, en ontroerende verhaal gezien door de ogen van het jongst zoontje Buddy. Omdat de vader weigert om onder druk van chantage mee te werken aan de gewelddadigheden aan protestantse kant, besluit het gezin te emigreren. 

Aan het eind van de film antwoordt de vader, op de vraag van de moeder, hoe het nu verder moet: “Met liefde en hoop komt alles goed”. Hij laat het geloof er maar even buiten, dat heeft namelijk tot dan toe bepaald niet geholpen. 

Toen ik 10 jaar later door Londonderry fietste, was de stad vergeven van Britse scherpschutters. De volgende dag werd Lord Mountbatten daar vlakbij met boot en al door de IRA opgeblazen. Net over de grens in Sligo vlogen de helicopters met de doden over ons heen. Heftig. 

DE LUXE VAN GENOEG

Dit boekje “laat zien dat juist schrappen tot meer voldoening kan leiden. Weg dus met die overvolle agenda, een huis vol troep, meer werk dan je lief is, eindeloos shoppen en voor de buis hangen. Dan merk je wat er echt toe doen.” Het gaat om “minder moeten en je leven vereenvoudigen”. 

(Uitgeverij Genoeg, Oss)

“Alles waar TE voor staat is niet okee. Behalve TEhuis en TEvreden,” zoals mijn moeder mij al vroeg leerde. Ik ben door mijn opvoeding ook niet zo heel erg van “te” maar het kan nog stukken minder. We leven in een moderne wereld vol valkuilen, en laten ons makkelijk verleiden tot van alles. We hamsteren niet alleen spullen, voedsel en drank, maar ook ervaringen, aanzien, en applaus. Daarover is in dit boekje veel herkenbaars te vinden. 

Elk hoofdstukje eindigt met een aantal opdrachten waardoor je, alleeen of in gesprek met bv. vrienden, ontdekt wat jou het meeste voldoening geeft. Het inspireert mij in elk geval om nieuwe keuzes te maken.  We zullen het toch met minder-minder-minder moeten doen, dat is duidelijk. Ik zie het maar als een uitdaging.

Boekentip: De olifantenfluisteraar

Boekentip: De olifantenfluisteraar

Ik ben dol op lezen, en ben dat eigenlijk altijd al geweest. Helaas kom ik er minder aan toe dan ik zou willen, maar de zomervakantie is voor mij altijd wel een moment om weer een mooi boek erbij te pakken. 

Afgelopen zomer las ik een boek dat veel indruk op me heeft gemaakt. Ik heb meerdere traantjes gelaten tijdens het lezen en ik ben niet de enige. Het boek waar ik het over heb, heet: ‘De olifantenfluisteraar. Het is geschreven door natuurbeschermer Lawrence Anthony, en is uitgekomen in 2009. Dus misschien dat u er al wel eens over hebt gehoord.

De olifantenfluisteraar vertelt het het waargebeurde verhaal van natuurbeschermer Lawrence en de komst van een kudde olifanten in zijn reservaat. Op een dag wordt hem namelijk gevraagd een kudde olifanten op te nemen op zijn stuk land. Het is niet vanzelfsprekend, want de kudde staat als agressief bekend, ontsnapt uit elk ander reservaat en laat telkens weer een spoor van vernieling achter. 

Toch besluit hij het te proberen. Dit is namelijk de laatste kans voor deze olifanten. Als Lawrence ze niet opneemt, worden ze allemaal afgemaakt. Lawrence stemt toe. Maar nog voordat ze overgeplaatst kunnen worden, breken de olifanten opnieuw uit. De matriarch van de kudde en haar kalf worden afgeschoten en de olifanten die overblijven worden alsnog naar zijn land getransporteerd. 

Na de traumatische gebeurtenis van de moord op hun matriarch en de overplaatsing naar weer een nieuw gebied, zijn ze bang, ontredderd en boos. Ze vertrouwen geen mens meer en hun nieuwe matriarch probeert elke avond opnieuw uit te breken met de groep. Lawrence wil dit koste wat kost voorkomen en gaat elke avond naar het hek om dit te voorkomen door op haar in te praten. En dat lukt! Want niet alleen weerhoudt hij ze op deze manier van een uitbraak, de olifanten beginnen steeds meer aan hem te wennen en gaan hem steeds meer vertrouwen. Zo ontstaat langzaamaan een bijzondere band tussen mens en dier. Terwijl Lawrence tijd doorbrengt met de olifanten, ontdekt hij dat hij veel van hen kan leren over het leven, loyaliteit, familiebanden en vrijheid. Hun trouw en verbondenheid maakt hem nederig.

Het verhaal van Lawrence en zijn olifanten heeft me op veel fronten geraakt. Het speelt in het decor van een reservaat met onvergetelijke personages en dieren, maar draait om belangrijke onderwerpen. Het gaat over de kracht van de natuur, onze onderlinge verbondenheid en over het feit dat we meer naar elkaar moeten luisteren. En dan bedoel ik: wij naar de dieren. Want we kunnen nog een hoop van ze leren. 

Wat mij verder raakte was de passie van Lawrence en de bevlogenheid waarmee hij die natuurreservaten beschermt. De manier waarop hij contact maakt met de olifanten is zo bijzonder en zo respectvol. En ook zijn doortastendheid ontroerde me. Avond aan avond stond hij weer aan dat hek, om contact te maken met deze getraumatiseerde dieren, wat hem dus uiteindelijk lukte. 

U merkt het al, ik kan dit boek iedereen aanraden. Het is goed geschreven, bevat humor, leest makkelijk weg en leert ons zoveel over de natuur en de wereld om ons heen. En ik ben niet de enige die zo enthousiast is, want dit boek heeft lovende kritieken gekregen en is inmiddels in 8 talen verschenen.

Lawrence is in 2012 is overleden aan een hartaanval. Toen de olifanten dit door hadden, vonden ze de weg naar zijn huis (zijn huis stond aan de rand van het reservaat). En daar hebben ze nog dagenlang staan rouwen en waken voor zijn huis. Hoe bijzonder is dat. We zijn allemaal met elkaar verbonden, dus laten we ook een beetje naar elkaar luisteren.   

Niet alleen bosbrand… 

Niet alleen bosbrand… 

vormt een bedreiging. Maar machteloosheid is een slechte raadgever.

Door: Marika Smits (73) I Geen spatje wind, geen drupje regen, en ik waan me in een mediterrane omgeving. En ik ben blij dat ik daar niet ben, met al die bosbranden. Maar ook hier is bosbrand heel goed denkbaar als dit weer lang aanhoudt. Dat is zorgelijk, maar er is zo veel meer zorgelijk, of zelfs schrikbarend angstaanjagend zorgelijk of bedreigend, dat je er van wakker kunt liggen. Ik maak er maar geen lijstje van.

“WAAR MAAK JE JE DRUK OM?”  “Ja,” sprak een oudere heer op tv laconiek n.a.v. de stikstofproblematiek. “We weten toch dat het einde der tijden voorspeld is, dat de wereld zeker zal vergaan? Maar ach, ik ben er dan toch niet meer.” En schouderophalend voegde hij eraan toe: “Dus ik zal het ook niet meemaken.” Maar wat soms voor ons een “ver-van-mijn-bed-show” lijkt, komt dichterbij dan ooit.

“Het zal mijn tijd wel duren,” hoor je steeds minder. Want lang niet iedereen denkt er zo makkelijk meer over. Als je gelooft dat op deze aarde met alle inzet die de mensheid kan bieden, een goede toekomst mogelijk is, dan moeten we daar aan werken, hoe klein onze bijdragen ook kunnen zijn. Er zijn veel tegenstijdigheden om te bevechten, het zal een lange vaak moeizame weg kunnen zijn. Maar we moeten het als een uitdaging beschouwen, cynisme uit de weg gaan, ons eigen steentje bijdragen. En toch van het echte leven genieten zonder te grote eisen te stellen, er zijn voor elkaar, ook al zijn we het niet altijd met elkaar eens. Dat vind IK.

“IK DENK NIET AAN ALLE ELLENDE, 

MAAR AAN ALLE MOOIS DAT ER NOG IS.”   Dit citaat uit het “Dagboek van Anne Frank” hoorde ik onlangs bij De Slimste Mens. Als zo’n jong meisje als Anne onder zulke barre omstandigheden dit kon schrijven, dan was ze wijzer dan menig volwassene. Ze heeft deze wijsheid ook – dat is duidelijk terug te lezen in haar Dagboek – tot haar dood geleefd. We kunnen er iets uit leren.

Wat zou Anne ervan vinden als ze even in onze welvarende kant van de wereld mocht rondkijken. Er is zo veel mogelijk, er kan zo veel. Alhoewel… dat geldt ook in ons eigen land: lang niet voor iedereen. Er  zijn veel problemen die ook het dagelijks leven van velen onder ons ingrijpend kunnen bedreigen. Van die bedreigingen nieuwe kansen maken, dat is de kunst. 

Blij zijn met wat WEL kan, inleveren wat je niet ECHT nodig hebt, schoonheid zien in het kleine. Als mensen onder elkaar de ander gunnen wat je jezelf gunt. Overbodige eisen naar beneden durven schroeven. Als je denkt aan klimaat, ongelijkheid, de natuur, armoede, ongezondheid (en corona uiteraard), dan is er meer dan genoeg wat we kunnen laten zonder ongelukkig te worden. Alleen kan ik dat voor anderen niet bepalen, al zou ik het natuurlijk wel graag willen.

EEN TANDJE MINDER IS VAST EEN BEGIN

Wat zou Anne ervan vinden als ze even in onze welvarende kant van de wereld mocht rondkijken?  Er is nog zo veel mogelijk, er kan nog zo veel. Als je het maar kunt zien, en elkaar kunt laten zien. Ook ik zie het lang niet altijd, ook ik lig weleens wakker – bang voor armoede, bang voor eenzaamheid en fysieke afhankelijkheid. Zorgen om de energierekening, de woonlasten, om De Zorg in het algemeen. Zorgen om de vraag of ik de mogelijkheid om te genieten van een wandeling, een treinreisje, mooie ontmoetingen – maar ook van schoonheid in kunst, theater of film – kan behouden, waardoor mijn leven zinvol blijft. Om maar te zwijgen over de angst voor rampen en oorlogen.

Ook ik maak me dus zorgen over mijn toekomst. Niet alleen vanwege mijn leeftijd en omdat ik alleen ben. Maar omdat ook ik zeker materieel moet inleveren.

Een tandje minder is okee. Zuinig met energie, geen vliegreizen, of zelfs helemaal geen echte vakanties. Kort douchen, niet meer in bad. De openhaard niet aan. Jammer dan. Ik heb begrepen dat er een run is op haardhout. Veel hout stoken is nou net niet de bedoeling. Stikstof, fijnstof, meer bomenkap… Ik heb 3 paar extra dikke sokken, een aantal dikke vesten en een heel dik dekbed. Ben kritisch op mijn uitgavenpatroon. En laat geen stoofpotten en bouillon meer uren sudderen.

“WIE HET KLEINE NIET EERT…” Ja die komt van mijn moeder, en ik ben blij dat ze me dat heeft geleerd en voorgeleefd. Wat ben ik blij dat ik nog steeds een dak boven mijn hoofd heb, warmte en water. Dat ik een vriend te eten kan vragen. Dat ik de OV-pas, de Bieb-pas, de Museum Jaarkaart nog kan betalen. Dat ik het bos en de yogalessen nog om de hoek heb. Dat ik zo veel lieve mensen in mijn eigen omgeving kan ontmoeten. Dat lopen nog steeds veel plezier geeft.

Er is meer dan genoeg wat ik niet zou willen missen.

Wat heb ik de afgelopen weken genoten van twee korte logeerpartijen bij lieve vriendinnen. Van de rustige treinreizen door ons mooie landje, heen en terug. Van de inspirerende gesprekken en wandelingen samen, van buiten eten en samen koken. Zo dicht bij huis zo op vakantie. En ook: zo veel gelachen over wat ons “oudjes” allemaal overkomt zoals bijvoorbeeld:

“IK BEN HET EVEN KWIJT”  Kent u dat zinnetje?  Of het nu de nieuwe rookmelder is (die had ik in een sportschoen gestopt), of de naam van een bekende schrijver (die kwam even later weer boven). GSM, sleutelbos, betaal- en andere pasjes (in het verkeerde vakje, in een andere jaszak). 

We noemen het “een seniorenmomentje”, we zeggen dan tegen elkaar “Ik geloof dat ik dement word”. Maar we realiseren ons dat we dat altijd een beetje gehad hebben. De trap op lopen en je afvragen: ”Wat ging ik boven ook alweer doen?” is heel herkenbaar voor iedereen.

Maar voor een treinreisje met logeerpartij moet ik echt wel met zorg de tas inpakken, en regelmatig controleren wat waar ook alweer zit. 

Alles kan een mens gelukkig maken

Alles kan een mens gelukkig maken

Door: Kate Maat I Ik had net een doodzonde begaan. 

Volledig onbewust had ik het standaard plekje ingenomen van een nogal bitse dame in de sportschool. Een paar nare opmerkingen volgden.  

Ik schrok en zei “we zijn toch niet meer op het schoolplein waar we roddelen en plagen”. 

Na een kleine aarzeling en een aanmoediging van de lieve juf bleef ik en deed braaf mijn oefeningen. 

Wat bezielt mensen toch om zo onaardig te doen? Daar wordt de wereld toch niet beter van! Terwijl ik daar zo lag deed ik mijn best om aan vrolijker zaken te denken. Het liedje van René Froger “Alles kan een mens gelukkig maken” popte opeens op in mijn gedachten. 

Ik kan niet zeggen dat ik iets te kort kom
geen idee geen benul
wat de smaak van honger is
als ik geen zin heb om te koken
dan loop ik even naar de markt
voor een moot gebakken vis

Na mijn gezwoeg fiets ik maar even langs “De Cuyp” markt en haal een mooi mootje vis. Mijn moedertje komt vanavond eten, de zon schijnt en ik heb mijn buikspieroefeningen er weer mooi op zitten. Laat die bitse vrouw maar lekker in haar eigen sopje bubbelen. 

Tegenover de Volendamse visstal stond de guitige groenteman die heerlijke verse groentjes had uitgestald.  Kennelijk was ik wat aan het gapen en werd getrakteerd op onvervalste Amsterdamse humor. 

“Hey meissie vanavond vroeg naar bed, en wel alleen, anders schiet het nog niet op”. 

Mijn missie: verbinding & positiviteit

Mijn missie: verbinding & positiviteit

Het is alweer bijna 2 jaar geleden dat ik met Gouderdom ben gestart. Een idee wat zeker niet van de een op de andere dag ontstond, maar wat langzaamaan in mij groeide totdat ik besloot dat ik er ook echt wat mee moest doen. De aanleiding die het uiteindelijke zetje voor mijn beslissing vormde was eigenlijk het jaarlijkse Nieuwjaarsdiner bij ons thuis. 

In januari organiseer ik namelijk altijd een speciaal diner voor 65-plussers bij ons thuis. We nodigen dan oudere buurtbewoners uit voor wie de decembermaand misschien wat lang kan duren en voor wie de donkere dagen echt donker zijn. Onze gasten komen bij ons thuis eten. Er zijn vrienden, er is iemand die muziek komt maken, er is heerlijk eten en ondertussen rennen de kinderen rond in pyjama. Iedereen zit met elkaar aan tafel en geniet van het contact, jong en oud.

Tijdens die avond gebeurt er altijd iets magisch. Ik zie verbinding tussen verschillende generaties en er komen bijzondere verhalen naar boven. We lachen, dansen en er worden nieuwe vriendschappen gesloten. Op zulke momenten zie ik hoe bijzonder de verhalen, anecdotes en wijsheden van ouderen zijn en hoe waardevol het is dat verschillende generaties met elkaar in gesprek gaan. 

Ik besloot dat het niet alleen bij een diner kon blijven en dat ik iets met/voor ouderen wilde doen. Iets dat voor verbinding zou zorgen en hen het podium zou geven wat ze verdienen. En dat werd Gouderdom: het platform voor ouderen dat verbindt op een creatieve en positieve manier. 

Ik ben er ontzettend trots op alle samenwerkingen die we zijn aangegaan en wat we samen allemaal hebben neergezet. We hebben een bruisende community in de vorm van een facebookgroep. Er zijn honderden Gouderdom-leden die elke maand met een glimlach een verrassing in hun brievenbus vinden. En er zijn nog allerlei verschillende projecten, zoals de ‘Ontmoetingen in het Rijksmuseum’ en ‘Het podium’, een speciale matineevoorstelling gericht op ontmoeting met een hapje en drankje. Maar daarnaast zit er nog van alles in het vat!

Een ding staat vast: het is dankbaar werk en ik ben ontzettend blij dat ik met Gouderdom ben gestart. Mijn doel is nog steeds hetzelfde. Ik ben er namelijk van overtuigd dat het wereldbeeld over ouderen aan vervanging toe is. In mijn ogen zijn de oudere generaties een bron van kracht, waarde en wijsheid, waar ze nu te veel ‘achter de spreekwoordelijke geraniums’ worden geplaatst. Er is zoveel meer ruimte voor verbinding en positiviteit dat ik daar mijn missie van heb gemaakt. Ik wil ‘ouderdom’ vieren en kijken naar wat wél mogelijk is. En daar staat Gouderdom voor. 

Dat is mijn ‘waarom’ en ben heel blij dat ik daarmee – met vallen en opstaan – aan de slag mag! Want Gouderdom is nooit af en er is nog steeds te veel eenzaamheid onder ouderen, en helaas heeft Corona die sociale isolatie alleen nog maar verergerd. 

Samen komen we er wel. Stukje bij beetje en juist door met elkaar te blijven praten. En ondertussen blijf ik doorgaan met Gouderdom, het verbinden van generaties en het organiseren van initiatieven voor ouderen. De glimlach aan het eind van een mooi theaterstuk, de mooie verhalen die worden gedeeld op onze facebookpagina en de nieuwe vriendschappen die ontstaan na een dagje in het Rijks. Dat is waar ik het voor doe.